ანგარიშის მიხედვით, განახლებადი და დაბალნახშირბადოვანი წყაროები 2024 წელს გლობალური ელექტროენერგიის წარმოების 40%-ზე მეტს შეადგენდა
ანგარიშის მიხედვით, განახლებადი და დაბალნახშირბადოვანი წყაროები 2024 წელს გლობალური ელექტროენერგიის წარმოების 40%-ზე მეტს შეადგენდა
ახალი ანგარიშის მიხედვით, გასულ წელს გლობალური ელექტროენერგიის წარმოების 40.9% მოდიოდა პირველადი, დაბალნახშირბადოვან ენერგიის წყაროებზე, როგორიცაა მზისა და ქარის ენერგია. ეს მაჩვენებელი გაზრდილია 2023 წლის 39.4%-თან შედარებით, რაც იმ დროის საერთო გენერაციის წილზე მოდიოდა.
Ember-ის მიერ მომზადებული მეექვსე ყოველწლიური გლობალური ელექტროენერგიის მიმოხილვის თანახმად, გლობალური ელექტროენერგიის გამომუშავება შედგებოდა შემდეგნაირად: 7% მზის ენერგია, 8% ქარის, 14% ჰიდროენერგია, 9% ბირთვული და 3% სხვა განახლებადი წყაროები. განსაკუთრებით მზისა და ქარის ენერგიის მნიშვნელოვანი ზრდის გამო, დაბალნახშირბადოვანმა წყაროებმა 40%-იანი ზღვარი გადალახა.
მზის ენერგიის გამომუშავება გასული სამი წლის განმავლობაში გაორმაგდა და 2000 ტერავატ საათს (TWh) გადააჭარბა. Ember-ის თქმით, 2024 წელს მზე უკვე მესამე წელია ზედიზედ არის ელექტროენერგიის ახალი გენერაციის ძირითადი წყარო. ამავდროულად, 2024 წლისთვის, მზის ენერგია უკვე მე-20 წელია მიჩნეულია ყველაზე სწრაფად მზარდ გენერაციის წყაროდ.
“მზის ენერგია გახდა გლობალური ენერგეტიკული გარდაქმნის ძრავა,” – განაცხადა ფილ მაკდონალდმა, Ember-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა.
“ბატარეის საცავებთან კომბინაციით, მზის ენერგია გარდაუვალი ძალა ხდება. როგორც ყველაზე სწრაფად მზარდი და უდიდესი ახალი ელექტროენერგიის წყარო, ის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მზარდი მსოფლიო მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად.”
მზის ენერგიის გამომუშავება განსაკუთრებით გაიზარდა ჩინეთში, სადაც 2024 წელს მზის ენერგიის ზრდის 53% დაფიქსირდა. გასულ წელს, ჩინეთმა ზედიზედ მეორედ დაამყარა რეკორდი ახალი მზისა და ქარის ენერგიის გენერაციაში.
მიუხედავად იმისა, რომ Ember-ის ანგარიშის ერთ-ერთი მთავარი მიღწევა იყო პირველად ენერგიაზე დამოკიდებულების ზრდა, ორგანიზაციამ ასევე აღნიშნა, რომ 2024 წლის გვალვებმა გაზარდა ელექტროენერგიაზე მოთხოვნა, რომლის ნაწილი, ისევ წიაღისეულ საწვავებზე დაფუძნებული გენერაციით დაკმაყოფილდა.
გლობალური ელექტროენერგიის მოთხოვნა 2024 წელს 4%-ით გაიზარდა, მაშინ როცა 2023 წელს ზრდა 2.6% იყო. ამასთან, წიაღისეული საწვავიდან გამომუშავებული ელექტროენერგიის რაოდენობა 1.4%-ით გაიზარდა. გლობალური ენერგეტიკული სექტორიდან ნახშირბადის ემისიებმა კი 14.6 მილიარდ მეტრულ ტონას მიაღწია — რაც ახალი რეკორდია.
Ember-ის თანახმად, 2024 წლის მაღალი ტემპერატურები — რომელიც ყველაზე ცხელი წელია ჩანაწერების ისტორიაში — იყო ფოსილური საწვავებიდან გამომუშავებული ენერგიის ზრდის მთავარი მიზეზი. რომ არა გვალვები, ნამარცხვარის საწვავზე დაფუძნებული გენერაცია მხოლოდ 0.2%-ით გაიზრდებოდა. თუმცა, ანგარიშის ავტორები არ ელიან მსგავს ზრდას 2025 წელს.
„ხმაურის ფონზე, მნიშვნელოვანია რეალურ სიგნალს მივაქციოთ ყურადღება,“ – ამბობს მაკდონალდი.
„წიაღისეული საწვავის გენერაციის ზრდა 2024 წელს გამოწვეული იყო გვალვებით, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მსგავსი ნახტომი ვიხილოთ 2025 წელს.“
Ember-ის თქმით, სხვა ფაქტორებიც – მათ შორის ხელოვნური ინტელექტი (AI), მონაცემთა ცენტრები და ელექტრომობილები (EVs) – ასევე ზრდიან ელექტროენერგიის მოთხოვნას. ანგარიშის თანახმად, ამ ტექნოლოგიებზე მოთხოვნამ 2024 წელს ენერგიის საერთო მოხმარებაში 0.7%-იანი წილი შეადგინა.
თუმცა, ავტორები ოპტიმისტურად მიიჩნევენ, რომ ტექნოლოგიური მოთხოვნების ზრდას მომავალში სუფთა ენერგიის წყაროები დააკმაყოფილებენ, და არა წიაღისეული საწვავები.
„მსოფლიო ყურადღებით აკვირდება, როგორ გაზრდის ელექტროენერგიის მოთხოვნას AI და ელექტრომობილები,“ – ამბობს მაკდონალდი.
„ცხადია, რომ მზისა და ქარის ენერგიის ბუმი მზად არის პასუხის გასაცემად — და ვინც ფიქრობს, რომ წიაღისეული საწვავის გენერაცია კვლავ გაიზრდება, იმედგაცრუებული დარჩება.
სტატიაზე მუშაობდა : ირაკლი სარჯველაძე და ქეთი თურაზაშვილი
წყარო : Renewable and Low-Carbon Sources Accounted for Over 40% of Global Electricity Production in 2024: Report